Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 tại Hà Nội, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026 (trừ một số quy định riêng tại Điều 57). Đây là văn bản sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch, thay thế và cập nhật Luật Quy hoạch số 21/2017/QH14 (đã được sửa đổi nhiều lần). Luật nhằm thống nhất hệ thống quy hoạch, đơn giản hóa thủ tục, tăng tính định hướng chiến lược, minh bạch và phù hợp với phát triển bền vững.
Quốc hội thông qua Luật Quy hoạch 2025: Bước ngoặt mới trong quản lý phát triển không gian quốc gia
Hà Nội, ngày 16/1/2026 – Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 vào ngày 10/12/2025, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch tại Việt Nam. Luật này sửa đổi, bổ sung và thay thế các quy định cũ của Luật Quy hoạch số 21/2017/QH14 (đã được sửa đổi nhiều lần), nhằm thống nhất hệ thống quy hoạch, giảm chồng chéo, tăng tính linh hoạt và định hướng chiến lược dài hạn, phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập kinh tế.
Luật Quy hoạch 2025 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026 (trừ một số quy định riêng tại Điều 57, như Điều 48 hiệu lực ngay từ ngày thông qua và Điều 56 áp dụng đến hết 28/2/2026). Đây là văn bản pháp lý quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc lập quy hoạch tỉnh, vùng, đô thị, nông thôn và các dự án đầu tư lớn, đặc biệt trong bối cảnh thị trường bất động sản, hạ tầng và đô thị hóa đang phát triển mạnh mẽ.
Phạm vi và nguyên tắc cốt lõi
Luật quy định toàn diện về hệ thống quy hoạch, bao gồm quy trình lập, thẩm định, phê duyệt, công bố, thực hiện, đánh giá và điều chỉnh quy hoạch; đồng thời quản lý nhà nước về hoạt động này trên toàn lãnh thổ Việt Nam (đất liền, hải đảo, vùng biển).
Quy hoạch được định nghĩa là định hướng phát triển, sắp xếp và phân bố không gian các hoạt động kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh, kết cấu hạ tầng, sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường… nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực, đảm bảo phát triển bền vững và tầm nhìn quốc gia dài hạn.
Các nguyên tắc cơ bản bao gồm: tính khoa học, chiến lược, liên tục, thống nhất, công khai, minh bạch, phù hợp với điều kiện thực tiễn và ứng phó biến đổi khí hậu.
Hệ thống quy hoạch quốc gia được tinh gọn
Từ ngày 01/3/2026, hệ thống quy hoạch được tổ chức thành 6 nhóm chính (Điều 5):
- Quy hoạch cấp quốc gia: Bao gồm quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia và quy hoạch ngành cấp quốc gia.
- Quy hoạch vùng (Chính phủ xác định các vùng cần lập).
- Quy hoạch tỉnh.
- Quy hoạch chi tiết ngành.
- Quy hoạch đô thị và quy hoạch nông thôn (phê duyệt theo pháp luật chuyên ngành).
- Các quy hoạch khác theo quy định.
Điểm mới nổi bật: Quốc hội thông qua nghị quyết về các quy hoạch cấp cao nhất (tổng thể quốc gia, không gian biển, sử dụng đất quốc gia). Danh mục quy hoạch ngành giảm đáng kể (từ 78 xuống còn 49, giảm 37%), giúp giảm chồng chéo và tăng tính khả thi.
Nội dung quy hoạch cấp cao: Tập trung định hướng chiến lược
- Quy hoạch tổng thể quốc gia (Điều 25): Phân tích hiện trạng, dự báo xu thế, kịch bản phát triển; xác định quan điểm, tầm nhìn, mục tiêu; nhiệm vụ đột phá; định hướng tổ chức không gian (vùng động lực, hành lang kinh tế, khu vực bảo tồn…); phát triển hệ thống đô thị, hạ tầng, sử dụng đất, tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu.
- Các quy hoạch vùng, tỉnh, ngành tương tự: Tập trung định hướng không gian, không liệt kê danh mục dự án cụ thể để tránh cứng nhắc, mang tính chiến lược dài hạn.
Quy trình lập, thẩm định và phê duyệt được đơn giản hóa
Trình tự lập quy hoạch được quy định rõ ràng, khoa học hơn (Điều 9 và các điều liên quan):
- Thành lập Hội đồng thẩm định theo cấp (Thủ tướng thành lập cho quy hoạch quốc gia và vùng; cơ quan phê duyệt cho quy hoạch ngành…).
- Thẩm định, tiếp thu chỉnh sửa, phê duyệt và công bố công khai.
- Đánh giá định kỳ, điều chỉnh khi có thay đổi lớn về điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh.
Tác động đến phát triển kinh tế – xã hội
Luật Quy hoạch 2025 hướng tới việc định hướng rõ ràng hơn, giảm thủ tục chồng chéo, tăng linh hoạt trong lập và điều chỉnh quy hoạch. Điều này sẽ hỗ trợ mạnh mẽ cho phát triển hạ tầng giao thông, đô thị, bất động sản, khu công nghiệp và kinh tế xanh. Từ 01/3/2026, các quy hoạch mới phải tuân thủ Luật này, giúp đồng bộ hóa giữa quy hoạch đất đai, nhà ở, xây dựng và các lĩnh vực liên quan.
Toàn văn Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 đã được công bố trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ (vanban.chinhphu.vn) và các cơ sở dữ liệu pháp luật uy tín như Thư viện Pháp luật, LuatVietnam. Các bộ, ngành và địa phương đang khẩn trương chuẩn bị hướng dẫn thi hành, bao gồm dự thảo nghị định chi tiết từ Bộ Tài chính.
Với Luật mới, Việt Nam kỳ vọng sẽ xây dựng được hệ thống quy hoạch hiện đại, khoa học, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
